გემოლოგიური ლექსიკონი

ფერადი ბაროკოს მარგალიტები, რომლებსაც წარმოქმნის საკვებად ვარგისი ერთსაგდულიანი მოლუსკი ყურის ფორმის ნიჟარით, რომელიც ფასდება მისი მრავალფეროვანი სადაფის შიდა ფენით. ისინი გვხვდება ამერიკის, ახალი ზელანდიისა და იაპონიის წყლებში. იშვიათად არიან სფეროსებრი, ჩვეულებრივ კი გაბრტყელებული და ყურის ან კბილის ფორმისაა

შთანთქმა (მაგ., ნივთიერების) ან გამოსხივებული ენერგიისგან (მაგ., სინათლისგან) ენერგიის მიღება

მუქი ვერტიკალური ხაზების, ზოლების ან უბნების (ფართო შთანთქმა) ნიმუში, რომელიც ჩანს მაშინ, როდესაც საიუველირო თვალიდან გასული ან არეკლილი სინათლე იშლება მის სპექტრულ კომპონენტებად და მოწმდება ისეთი ხელსაწყოთი, როგორიცაა სპექტროსკოპი.

იხილეთ ელვარება

მთვარის ქვის დამახასიათებელი მოლურჯო-თეთრი ან რძისფერი ელვარება (შილერი)

როდესაც გარდამავალი ელემენტი საიუველირო თვლის მასალაში მხოლოდ მცირე მინარევის სახით არის წარმოდგენილი, მასალა ალოქრომატულია (allo=სხვა; chroma=ფერი)

ზოგადი ტერმინი, რომელიც ჩვეულებრივ გამოიყენება ქანების ნამსხვრევების ნალექებისთვის (ალუვიური ნალექები), რომლებიც გადატანილია გამდინარე წყლით და დალექილია ნაკადულის, მდინარის, ჭალის ან ტბის ფსკერზე.

იხ. არაკრისტალური

იხ. ორმაგი სხივთტეხა

არქიმედეს კანონი გვეუბნება, რომ სითხეში ჩაძირულ სხეულზე მოქმედებს ამომგდები ძალა, რომელიც ამ სხეულის მიერ გამოდევნილი სითხის წონის ტოლია. (ჰიდროსტატიკური აწონვის მეთოდით ფარდობითი სიმკვრივის განსაზღვრა სწორედ ამ კანონს ეფუძნება)

ხელოვნური კრისტალები, რომლებსაც ბუნებრივი ანალოგი არ გააჩნიათ (მაგ., ალმასის იმიტაციები: სტრონციუმის ტიტანატი და YAG)

ნივთიერების გარეგნული იერსახის გაუმჯობესება გაცხელებით, შეღებვით, დაფარვით, გაჟღენთვით, დასხივებით ან ლაზერული ბურღვით

ნებისმიერი საიუველირო თვალი, რომელიც შედგება ორი ან მეტი ნაწილისგან, რომლებიც შეწებებული ან შერწყმულია ერთიანი ქვის წარმოსაქმნელად

ასტერიზმი არის არეკვლის ეფექტი, როგორც წესი, ოთხ ან ექვსსხივიანი, რომელიც წარმოიქმნება კაბოშონად დამუშავებულ ქვაში არსებული მოწესრიგებული ბოჭკოების ან ბოჭკოვანი ღრუებისგან, სადაც ჩანართები რუნდისტის სიბრტყის პარალელურადაა მიმართული

სინათლის ძლიერი ბრჭყვიალა არეკვლა ქვაში ჩართული სხვა მინერალის ფირფიტებიდან ან ქერცლებიდან (მაგ., როგორც ეს ჩანს ავანტიურინის მინაში, ავანტიურინის კვარცში, ავანტიურინის მინდვრის შპატში (მზის ქვა))

სიმეტრიის ერთ-ერთი ელემენტი; სიმეტრიის ღერძი არის კრისტალის ცენტრზე გამავალი წარმოსახვითი ხაზი, რომლის გარშემოც შესაძლებელია კრისტალის მობრუნება ისე, რომ მან ერთ სრულ ბრუნზე 2, 3, 4 ან 6-ჯერ მიიღოს ერთი და იგივე იერსახე (ანუ მსგავსი წახნაგი იკავებს მსგავს პოზიციას ერთ სრულ ბრუნზე ერთზე მეტჯერ)

სახელწოდება, რომელიც გამოიყენება როგორც ბუნებრივი, ისე კულტივირებული, ბლისტერული ან ცისტური მარგალიტების მიმართ,
რომლებსაც უსწორმასწორო ფორმა აქვთ

ბაზალტი, ყველაზე გავრცელებული ეფუზიური მაგმური ქანი, არის მუქი, წვრილმარცვლოვანი ქანი, რომელიც ძირითადად შედგება მუქი მინდვრის შპატისა და პიროქსენისგან (ოლივინით ან მის გარეშე). არსებობს მრავალი სახესხვაობა, რომლებიც კლასიფიცირდება ტექსტურის, სტრუქტურისა და მინერალური შემადგენლობის მიხედვით

რომბულ, მონოკლინურ და ტრიკლინურ სინგონიებში არსებობს სხვადასხვა სიგრძის სამი კრისტალოგრაფიული ღერძი. ორმაგი გარდატეხა წარმოიქმნება უმეტესი მიმართულებით, მაგრამ არსებობს ორი ოპტიკური ღერძი (ერთმაგი გარდატეხის მიმართულებები), რომელთა ორიენტაცია განსხვავდება საიუველირო თვლის თითოეული ცალკეული სახეობისთვის. ამ სინგონიების მიკუთვნებული მინერალები ცნობილია, როგორც ოროptic-ღერძიანი. (რომბულ სინგონიაში ოპტიკური ღერძები თანაბრად არის დახრილი 'c' (მთავარი ვერტიკალური ღერძი) ღერძის მიმართ, ხოლო მონოკლინურ და ტრიკლინურ სინგონიებში კრისტალოგრაფიულ ღერძებთან პირდაპირი კავშირი არ არსებობს.)

(ასევე მოიხსენიება როგორც ორმაგი გარდატეხა / DR) ორმაგი სხივთატეხა არის ანიზოტროპული საიუველირო თვლის ორმაგი გარდატეხის ოდენობა, რომელიც გამოიხატება გარდატეხის მაჩვენებლებს შორის სხვაობით მათი მაქსიმალური დაშორებისას

უბირთვო კულტივირებული მარგალიტები (იაპონიაში ხშირად ოვალური ან ბაროკოს ფორმის), რომლებსაც იაპონიაში, ბივას ტბის სანაპიროების გარშემო აშენებენ. მარგალიტები დიდ მტკნარი წყლის მიდიებში იზრდება მიდიის სხეულში მანტიის მცირე ფრაგმენტების ჩანერგვით

ზოგადი ტერმინი ნაკლისთვის, რომელიც გავლენას ახდენს საიუველირო თვლის ზედაპირზე. ზედაპირული ნაკლი, როგორც წესი, გამოწვეულია ადამიანის მოქმედებით — საიუველირო თვლის დამუშავებისას ან მისი სამკაულებში ტარების დროს. ნაკაწრები, ღრმულები და გაცვეთილი ადგილები ზედაპირული ნაკლის ყველაზე გავრცელებული სახეობებია

მარგალიტები, რომლებიც მხოლოდ ცალ მხარეს არის დაფარული სადაფის ფენით, რომელიც წარმოიქმნა მოლუსკის ნიჟარასთან შეხებაში მყოფი თავდაპირველი გამღიზიანებლის გარშემო. ასეთი მარგალიტების ამოღებისას, ნიჟარასთან შეხების ადგილას სადაფი არ არის. შესაბამისად, ამ მოშიშვლებულ მხარეს, როგორც წესი, აპრიალებენ და ბუდეში მალავენ

ელვარება (ბრილიანცია) არის შინაგანად არეკლილი სინათლის საერთო რაოდენობა, რომელიც საიუველირო თვლიდან თვალს უბრუნდება. სხვაგვარად, ის შეიძლება გამოიხატოს, როგორც საიუველირო თვლის სიკაშკაშე (სიცოცხლე), რაც განისაზღვრება ქვის უკანა წახნაგებიდან თვალისკენ უკან არეკლილი სინათლის რაოდენობით

მყიფეობა განისაზღვრება, როგორც საიუველირო თვალის სისუსტე, რომელიც მისი სიმაგრის მიუხედავად, მას მონატეხისა და დაზიანების მიმართ მგრძნობიარეს ხდის (მაგ., თერმულად დამუშავებული ცირკონი)

იხ. შატუაიანსი (კატის თვალის ეფექტი)

სიმეტრიის ერთ-ერთი ელემენტი; სიმეტრიის ცენტრი არსებობს მაშინ, როდესაც სრულყოფილი კრისტალის თითოეული წახნაგი დიამეტრულად საპირისპიროა კრისტალის მეორე მხარეს არსებული მსგავსი წახნაგისა (ანუ თითოეულ წახნაგს გააჩნია მეორე წახნაგი, რომელიც არის მსგავსი, საპირისპირო და პარალელური)

არეკვლის ეფექტი ორიენტირებული პარალელური ბოჭკოვანი ჩანართებიდან ან (კატის თვალის) ღრუებიდან. სინათლის ერთი ზოლი (შტრიხის ფერი) ჩნდება ჩანართების მიმართულების მართობულად და ის ყველაზე კარგად ჩანს ერთი ზედა სინათლის წყაროს ქვეშ იმ ქვებზე, რომლებიც კაბოშონად არის დამუშავებული

ხელსაწყო, რომელიც შედგება ფილტრების კომბინაციისგან და ისეა აგებული, რომ მის მიღმა მხოლოდ სპექტრის ორი ვიწრო მონაკვეთის დანახვის საშუალებას იძლევა: მუქი წითლის (დაახლოებით 690nm) და მოყვითალო-მწვანის (დაახლოებით 570nm). ის სასარგებლოა გარკვეულ საიუველირო თვლებში ქრომის ან კობალტის არსებობის დასადგენად, ქვებში (ქრომის) საღებავის აღმოსაჩენად და ზოგიერთი საიუველირო მასალის მათი გავრცელებული იმიტაციებისგან გასامიჯნად. შეხსენება: გამოიყენეთ მხოლოდ როგორც გამაფრთხილებელი ნიშანი. დადასტურება დამოკიდებულია სხვა ტესტებზე

(შემფერავი აგენტი). მოლეკულის ის ნაწილი, რომელიც პასუხისმგებელია ნაერთის ფერზე. იგი წარმოდგენილია როგორც ძირითადი კომპონენტი იდიოქრომატული ქვების ქიმიურ შემადგენლობაში ან როგორც შემთხვევითი მინარევი ალოქრომატულ ქვებში

ტერმინი, რომელიც გამოიყენება საიუველირო თვალში ნებისმიერი შიდა დეფექტის ან უსწორმასწორობის (ჩანართების) შედარებითი არარსებობის აღსაწერად. ქვის სისუფთავის კლასის შეფასებისას ეს განმარტება შეიძლება გავრცელდეს ზედაპირულ დეფექტებზეც (ლაქებზე)

ფერის დაახლოებით პარალელური ზოლები, რომლებიც ჩანს კრისტალების ზედაპირზე ან ქვების შიდა სტრუქტურებში (რაც მიუთითებს ზრდის ფაზებზე, რომლებიც გამოწვეულია არსებული ქიმიური ნივთიერებების, სითხეების, ტემპერატურის, წნევისა და სხვა ფაქტორების ცვლილებით)

თეთრი სინათლის შემადგენელი კომპონენტების (წითელი, ნარინჯისფერი, ყვითელი, მწვანე, ლურჯი, იისფერი) ვიზუალური აღქმა, ისევე როგორც მეწამული ფერის შეგრძნება, რომელიც მზის სპექტრში არ გვხვდება. ფერი ხასიათდება შეფერილობით (ელფერით), ნაჯერობითა და ტონით. საიუველირო თვლის ძირითადი ფერი განპირობებულია როგორც იმ სინათლით, რომლის ქვეშაც მას აკვირდებიან, ასევე ხილული სინათლის გარკვეული ტალღის სიგრძეების შთანთქმით. ფერი ასევე შეიძლება გამოწვეული იყოს დისპერსიით, სინათლის ინტერფერენციითა და ფლუორესცენციით

ფერთა ზონალურობა ყალიბდება კრისტალის ზრდის დროს მინარევების არათანაბარი კონცენტრაციის გამო. ფერის ვარიაციები (ზოლები ან ზონები), ჩვეულებრივ, მიჰყვება კრისტალის არსებულ წახნაგებს

სინათლის შერჩევითი შთანთქმა იდიოქრომატულ და ალოქრომატულ ქვებში გარდამავალი ელემენტების (ქრომი, კობალტი, სპილენძი, ვანადიუმი, მანგანუმი, რკინა, ნიკელი, ტიტანი) არსებობის გამო

კომპაქტურს აქვს მასიურის მსგავსი მნიშვნელობა და გამოიყენება განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც კრისტალები არ ავლენენ სტრუქტურული ნაწილაკების ნიშნებს (მაგ., წვრილმარცვლოვანი ჟადეიტი)

იხ. შედგენილი საიუველირო თვალი

ვარდისფერი მარგალიტები: მარგალიტები, რომლებიც მიიღება გიგანტური სტრომბუსისგან (კონქისგან) — ერთსაგდულიანი მოლუსკისგან, რომელიც გვხვდება ფლორიდის სანაპიროებთან, კალიფორნიის ყურესა და მექსიკაში. ეს მარგალიტები ჩვეულებრივ ვარდისფერია (მოვარდისფრო-ნარინჯისფერი ან თეთრი) და ხასიათდება სადაფის საფარის არარსებობით

იხილეთ მონატეხი

წინასწარ არსებული ქანების მინერალური შემადგენლობის გადაკრისტალება კონტაქტურ ზონაში ან მის მახლობლად მაგმის არსებობის გამო

კრისტალის დამრჩობლების ტიპი, რომლის დროსაც ინდივიდები ერთმანეთს ეხებიან საერთო სიბრტყის (მრჩობლი სიბრტყის) გასწვრივ. ასეთი კრისტალის ორი ნაწილი ისეა დაკავშირებული, რომ თუ ერთ ნაწილს მოვაბრუნებთ 180°-ით (ნახევარი ბრუნით) ღერძის (მრჩობლი ღერძის) გარშემო, მაშინ ორი ნახევარი მიიღებს ერთეული კრისტალის ფორმას. კონტაქტური მრჩობლი არსებობს ორი ფორმით: მარტივი კონტაქტური მრჩობლი — სადაც კრისტალის 2 ნახევარი შებრუნებული თანმიმდევრობითაა განლაგებული ისე, რომ თუ ერთ ნახევარს მოვაბრუნებთ 180°-ით შეერთების სიბრტყის გარშემო, მიიღება ჩვეულებრივი კრისტალის ფორმა; განმეორებითი, პოლისინთეზური ან ფირფიტოვანი მრჩობლები — კრისტალის დამრჩობლების ტიპი, რომელიც მოიცავს კონტაქტური მრჩობლების სერიას, ხშირად ძალიან თხელი ფირფიტების სახით. ისინი განლაგებულია უშუალო მეზობლების საპირისპირო ორიენტაციით (მაგ., როგორც გვხვდება კორუნდსა და მინდვრის შპატში). იხილეთ აგრეთვე ურთიერთშეღწევადი მრჩობლები

დაცემის კუთხე, რომლის დროსაც სინათლის სხივი, რომელიც ოპტიკურად უფრო მკვრივი გარემოდან ნაკლებად მკვრივ გარემოში გადადის, გარდატყდება ნორმალის მიმართ 90°-ით (ე.ი. ის მიუყვება ორი შეხებაში მყოფი გარემოს გამყოფ ზედაპირს). შენიშვნა: დაცემის ამ კუთხის ნებისმიერი შემდგომი ზრდა გამოიწვევს გარდატეხილი სხივის უკან, საწყის გარემოში დაბრუნებას, სადაც ის დაემორჩილება არეკვლის კანონებს (ე.ი. მოხდება მისი სრული შიდა არეკვლა).

(კრიპტო=დაფარული). ტერმინი გამოიყენება ისეთი მასალის აღსაწერად, რომელიც შედგება უამრავი პატარა, ხშირად სუბმიკროსკოპული კრისტალისგან, რომლებიც ერთიან მასას ქმნიან. სუბმიკროსკოპული კრისტალური აგრეგატი შეუიარაღებელი თვალისთვის შეიძლება ამორფულად გამოიყურებოდეს

კრისტალი არის ქიმიურად ერთგვაროვანი მყარი სხეული მოწესრიგებული შინაგანი ატომური სტრუქტურითა და გარეგანი ფორმით, რომელიც შემოსაზღვრულია სიმეტრიულად განლაგებული ბრტყელი წახნაგებით

კრისტალური ფორმა შედგება ყველა იმ წახნაგისგან, რომლებიც მსგავსად არიან დაკავშირებული კრისტალოგრაფიულ ღერძებთან (მაგ., პირამიდა, პრიზმა, პინაკოიდი, დომა)

კრისტალის ფორმებს (ფორმას და ზედაპირის მახასიათებლებს), რომლებითაც მინერალები ჩვეულებრივ გვხვდება, მათი კრისტალის ჰაბიტუსი ეწოდება

კრისტალური ჩანართების ამოცნობა შესაძლებელია მათი შედარებით კუთხოვანი წვეროებითა და შედარებით სწორი კიდეებით. ჩანართების რეაბსორბციის გამო ასევე გვხვდება უსწორმასწორო კიდეები და ოდნავ მომრგვალებული ფორმები. (მუქი ველის განათების ქვეშ დათვალიერებისას, კრისტალური ჩანართები მასპინძლის ფონზე, როგორც წესი, რელიეფურად ჩანს. მათი შემოწმება შესაძლებელია ჯვარედინი პოლარიზატორების გამოყენებით.)

კრისტალის სიმეტრია აღნიშნავს ატომური სტრუქტურის დაბალანსებულ განლაგებას. ეს არის მსგავსი კრისტალური წახნაგების (წიბოების, კუთხეების) ზუსტი რეპროდუქცია (განმეორებადი გამოჩენა), რაც ნივთიერების მოწესრიგებულ შინაგან წყობაზე მიუთითებს.

კრისტალური მასალა, განმარტების მიხედვით, არის მინერალური მყარი სხეული, რომლის იონები, ატომები ან მოლეკულები მოწესრიგებულად არის განლაგებული. პრაქტიკაში ეს ტერმინი ხშირად გამოიყენება ისეთი ნივთიერებების აღსაწერად, რომლებსაც აქვთ კანონზომიერი სტრუქტურა და მიმართულებითი თვისებები, თუმცა არა აუცილებლად გარეგანი გეომეტრიული ფორმა

ეს არის განუსაზღვრელი სიგრძის წარმოსახვითი ხაზები, რომლებიც გადის
იდეალურ კრისტალში კონკრეტული განსაზღვრული მიმართულებებით კრისტალის სიმეტრიასთან მიმართებაში. ისინი იკვეთებიან კრისტალის ცენტრში, სათავედ წოდებულ წერტილში. (ეს არის საორიენტაციო ხაზები, რომელთა მიმართაც შეიძლება სხვადასხვა წახნაგის ფარდობითი მანძილებისა და დახრილობის გაზომვა.)

კულტივირებული მარგალიტი არის მარგალიტოვანი წარმონაქმნი, რომელიც მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოწვეულია
პროდუქტიული მოლუსკების შიგნით ადამიანის ჩარევით. ეს ეხება კულტივირებულ მარგალიტს როგორც ბირთვით, ისე ბირთვის გარეშე

მარგალიტი, რომელიც ჩამოყალიბდა მარგალიტის მოლუსკის სხეულში და აქვს სფეროიდული ფორმა

ხისებრი ან ხავსისებრი ბზარების შევსება (სადაც სხვა მასალის ჩანართები ავსებს ნაპრალს — როგორც წესი, რკინის ოქსიდი.)

მინისებრი ელვარებისა და ნახევრადგამჭვირვალობის დაკარგვა. (მინის პროდუქტის შემთხვევაში, რომელსაც მეტა-ჟადე ეწოდება - ეს ხდება საწყისი კრისტალიზაციის განვითარებით)

დიქროსკოპი არის ხელსაწყო, რომელიც საშუალებას იძლევა დავაკვირდეთ საიუველირო მინერალების პლეოქროულ ეფექტებს — ერთდროულად ორ ფერს ან ფერის ელფერს

სინათლის დიფრაქცია არის სინათლის ინტერფერენციის სპეციფიკური ფორმა, რომლის დროსაც თეთრი სინათლე იშლება მის შემადგენელ ფერებად მცირე ჭრილში გავლისას ან როდესაც სინათლის ტალღები გადის საზღვარს განსხვავებული გარდატეხის მქონე ნივთიერებებს შორის (მაგ., ფერთა თამაში, რომელიც ძვირფას ოპალში შეიმჩნევა)

დისპერსია არის თეთრი სინათლის დაშლა სპექტრულ ფერებად რეფრაქციის (სინათლის გარდატეხის) გზით, როდესაც სინათლე გადის ორ დახრილ ზედაპირში. საიუველირო თვლებში მას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც 'ცეცხლს'

ანიზოტროპული - მინერალები, რომლებიც ავლენენ მიმართულებით ოპტიკურ თვისებებს (მაგ., ტეტრაგონალური, ჰექსაგონალური, ტრიგონალური, ромბული (ორთორომბული), მონოკლინური და ტრიკლინური სინგონიების ქვები)

ტერმინი, რომელიც გამოიყენება გამოსხივებული ენერგიის ტალღის სიგრძეების მთელი დიაპაზონის აღსანიშნავად, ყველაზე გრძელი რადიოტალღებიდან უკიდურესად მოკლე კოსმოსურ ტალღებამდე

სიმეტრიის ელემენტები წარმოადგენს შვიდი კრისტალური სისტემის კლასიფიკაციის საშუალებას. ისინი გვეხმარება კრისტალის ფორმის სხვადასხვა ტიპის განცალკევებასა და აღწერაში. მათ მიეკუთვნება სიმეტრიის სიბრტყე, სიმეტრიის ღერძი და სიმეტრიის ცენტრი (იხილეთ განმარტებები ცალკეულ ჩანაწერებში)

ელუვიური საბადოები შედგება ქანის ნამსხვრევებისგან (ხრეშისგან), რომლებიც განიცდიან ეროზიას (გამოფიტვას) ძირითადი ქანიდან და რჩებიან in situ (ადგილზე) მდინარეების მიერ ტრანსპორტირების გარეშე

გამოყოფა ან გამოსხივება (მაგ., სინათლის)

კვარცის მოლეკულური სტრუქტურა, რომელიც განაპირობებს კვარცის მარცხნივ და მარჯვნივ მიმართულ სპირალურ ზრდას და მის წრიულ პოლარიზაციას. (შენიშვნა: მცირე დამხმარე წახნაგების განლაგება, რომლებიც ხშირად ჩანს გარე ფორმაზე, ხელს უწყობს კრისტალის მარცხენა ან მარჯვენა მიმართულების იდენტიფიცირებას)

იხ. ხელოვნური დამუშავება

გვიანდელი (ეპიგენეტიკური) ჩანართები. ისინი, რომლებიც გაჩნდა მასპინძელი კრისტალის ჩამოყალიბების შემდეგ. მათ მიეკუთვნება სხვადასხვა ტიპის ნაპრალები და მყარი ხსნარის დაშლით წარმოქმნილი მინერალური ჩანართები (მაგ., რუტილის აბრეშუმი კორუნდში); რომ აღარაფერი ვთქვათ ზეთის/ოპტიკონის და ა.შ. ნარჩენებზე მონატეხშევსებულ საიუველირო თვლებში.

იხ. მყარი ხსნარის დაშლა (ექსოლუცია)

მინერალების განშრევება (გამოყოფა). მინერალების ზოგიერთი წყვილი მაღალ ტემპერატურაზე წარმოქმნის მყარ ხსნარებს, ხოლო დაბალ ტემპერატურაზე არასტაბილური ხდება. როდესაც ისინი ნელა ცივდება, ერთი მინერალი შეიძლება გამოიდევნოს მასპინძელი სტრუქტურის გაცივებისა და შეკუმშვისას, რაც პირდაპირი მნიშვნელობით გამოწურავს მინარევებს თავისუფალ სივრცეებში, სადაც ისინი კრისტალიზდება (მაგ., რუტილის ნემსები (აბრეშუმი) კორუნდში)

ჩაქრობა არის თვალისკენ დაბრუნებული სინათლის არარსებობა. ეს იწვევს ქვის გამუქებას და ბრწყინვალების დაკარგვას

დაწახნაგებულ საიუველირო თვლებს აქვთ გვირგვინი (რუნდისტის ზედა ნაწილი), მოედანი (გვირგვინის ცენტრალური წახნაგი), რუნდისტი (ქვის ყველაზე დიდი პერიმეტრის ან გარე საზღვრის მქონე ნაწილი) და პავილიონი (რუნდისტის ქვედა ნაწილი). ყველა სხვა წახნაგი შეიძლება განსხვავდებოდეს ზომით, სიხშირით ან არსებობითაც კი, გამოყენებული დაწახნაგების სტილის მიხედვით. მაგალითად, სტანდარტული საფეხურებრივი დაწახნაგების (ზურმუხტისებრი დაწახნაგების) ქვებში კალეტა (პატარა წახნაგი პავილიონის ძირში) ჩანაცვლებულია კილის ხაზით (გრძელი ხაზი, რომელიც გასდევს პავილიონის ქვედა ნაწილის ცენტრს)

იხ. დაშრევება

მცირე ღრუების სიბრტყე, რომელიც, ჩვეულებრივ, ურთიერთდაკავშირებული არხების მრავალი წვრილი, ჩხირისებრი მონაკვეთის სახით ჩანს (როგორც წესი, სითხით სავსე).

სახელწოდება, რომელიც ენიჭება მასალას, რომლის შემადგენელი კრისტალები ნემსისებრი ფორმისაა (მაგ., აზბესტი, ნეფრიტის ჟადი)

მათ ასევე შეიძლება ეწოდოს შეხორცების ბუმბულები და შედგება სითხით სავსე არხებისა და წვეთების ურთიერთდაკავშირებული ქსელებისგან, რომლებიც თითის ანაბეჭდს წააგავს. როგორც წესი, ეს არის უკვე ჩამოყალიბებულ კრისტალში არსებულ ბზარში მინერალური ხსნარების თანდათანობითი შეღწევისა და ნაპრალის შეხორცების შედეგი. სხვა შემთხვევა, როდესაც მსგავსი მახასიათებლები შეიძლება წარმოიქმნას, არის თერმული დამუშავების დროს. „თითის ანაბეჭდები“ ხშირია დამუშავებულ ლალებში

საბოლოო დამუშავება გულისხმობს საიუველირო თვლის დაწახნაგების ხარისხს და ფასდება თითოეული წახნაგის ბზინვარების ხარისხით, თანაბრობითა და სიბრტყით

ფლუორესცენცია არის ხილული სინათლის გამოსხივება საიუველირო თვლების მიერ, რომლებიც დაექვემდებარნენ უფრო მოკლე ტალღის სიგრძის (უფრო მაღალი ენერგიის) ხილულ ან უხილავ გამოსხივებას

მონატეხი არის არათანაბარი ნატეხი ან ბზარი ქვაში

ნებისმიერი სახის ძვირფასი ქვა, დაწახნაგებული და გაპრიალებული სამკაულისთვის (მარგალიტი ამ უკანასკნელი მოთხოვნის თვალსაჩინო გამონაკლისია). განმარტების მიხედვით, საიუველირო თვალი არის ის, რასაც ახასიათებს სილამაზე, გამძლეობა და იშვიათობა

ტერმინი მინა გამოიყენება ნივთიერებების მიმართ, რომლებიც მიიღება მინერალური ნივთიერებების დნობითა და სწრაფი გაცივებით, რაც იწვევს ამორფული მასალის წარმოქმნას. მინა შეიძლება იყოს ხელოვნური (ადამიანის მიერ შექმნილი, რომელსაც ზოგჯერ პასტას უწოდებენ) ან, უფრო იშვიათად, ბუნებრივი, მაგალითად, ობსიდიანი (ვულკანური მინა), ტექტიტები (რომლებიც მეტეორიტის დაცემის შედეგად წარმოქმნილ შხეფებად ითვლება)

გრანიტი არის ღია ფერის, მსხვილმარცვლოვანი ინტრუზიული მაგმური ქანი, რომელიც ძირითადად შედგება კვარცის, მინდვრის შპატისა და ქარსისგან

უფრო ღია და მუქი ზოლები სწორ ხაზებად კუთხეებით, რომლებიც მიჰყვება მინერალის სტრუქტურულ ნიმუშს

დამახასიათებელი ფორმა, რომლითაც მინერალი ყველაზე ხშირად გვხვდება. ჰაბიტუსი მოიცავს არა მხოლოდ მინერალისთვის ჩვეულ გარეგან ფორმას, არამედ ზედაპირის ტიპურ ეფექტებსაც

იხილეთ მონატეხი

კრისტალური ჩანართი, რომელიც გარშემორტყმულია დაჭიმულობის ბზარ(ებ)ით. ისინი ასევე შეიძლება წააგავდეს პეპელას ორი ფრთით, რომლებიც ჩართული კრისტალიდან (რომელიც, როგორც წესი, ცირკონია) გამოდის

სიმაგრე არის მინერალის უნარი, წინააღმდეგობა გაუწიოს დაკაწვრას (ცვეთას). იხილეთ აგრეთვე მოოსის სკალა

შეხორცებული ბზარები (ბზარები ან ტკეჩადობა), სადაც სითხემ შეაღწია ნაპრალში და კრისტალი კვლავ შეერთდა. ხშირად სითხის ნაწილი რჩება ღრუებსა და არხებში, რაც იწვევს ბუმბულისებრ ან თითის ანაბეჭდის მსგავს ნახატებს (ზოგჯერ რკინით შეფერილს)

ელფერი აღნიშნავს თავად ფერის სახელწოდებას: წითელი, ნარინჯისფერი, ყვითელი, მწვანე, ლურჯი, იისფერი სუფთა სპექტრული აღქმები და მათი ვარიაციები. ელფერი ასევე ეხება მეწამულის აღქმას (წითელსა და იისფერს შორის), რომელიც მზის სპექტრში არ გვხვდება

ქანები, რომლებიც წარმოიქმნება, როგორც წესი, მაგმური კონსოლიდაციის ბოლო ეტაპებზე წყლითა და სხვა აქროლადი ნივთიერებებით მდიდარი მაგმისგან. მინერალებით მდიდარი ხსნარების ჰიდროთერმული ძარღვები იფილტრება დანალექი ქანების ნაპრალებსა და ღრმულებში და ქანში წარმოქმნის კრისტალებით დაფარულ სიღრუეებს

როდესაც გარდამავალი ელემენტი საიუველირო თვლის მასალის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია, საიუველირო თვლის მასალა იდიოქრომატულია (idio=საკუთარი, chroma=ფერი)

პატარა მინის უჯრედი შესაფერისი სითხეების მოსათავსებლად. იმერსიული უჯრედის გამოყენების პრინციპი მდგომარეობს იმაში, რომ რაც უფრო ახლოსაა სითხის გარდატეხის მაჩვენებელი ქვის მაჩვენებელთან, მით უფრო ადვილი იქნება ქვის შიგნით ჩახედვა. თითქმის ნებისმიერი უფერო სითხე, წყალიც კი, შეამცირებს ზედაპირულ არეკვლას და ჩანართების დათვალიერებას გაცილებით გააადვილებს

მასალაზე, რომელიც აღმოჩენილია იმ ადგილას, სადაც ის თავდაპირველად წარმოიქმნა ან დაილექა, ამბობენ, რომ ნაპოვნია in situ (სიტყვასიტყვით - თავის ადგილზე)

ზოგადი ტერმინი საიუველირო თვალში არსებული ნებისმიერი დეფექტის ან არაერთგვაროვნების აღსანიშნავად. ჩანართები შეიძლება დაიყოს სამ სხვადასხვა ტიპად: მყარი — შესაძლებელია იყოს როგორც კრისტალური (მაგ., ცირკონი საფირონში), ისე არაკრისტალური (მაგ., ბუნებრივი მინა პერიდოტში). ღრუები — ისინი შეიძლება წარმოიქმნას მასპინძელი საიუველირო თვლის ზრდის დროს (პირველადი ჩანართები) ან მოგვიანებით (მეორეული ჩანართები). ორივე ტიპი შეიძლება ამოვსებული იყოს სითხის, აირის და/ან მყარი სხეულის ნებისმიერი კომბინაციით. მათ, რომლებიც მოიცავს ორ ან მეტ ფაზას, მრავალფაზიანი ეწოდება. ზრდის ფენომენები — ფერის ზონალურობა და მრჩობლობა ზრდის ფენომენების მაგალითებია

ინფრაწითელი ნიშნავს წითლის ქვემოთ არსებულს და გამოსხივების ეს დიაპაზონი იწყება ტალღის სიგრძეებით, რომლებიც აღემატება წითელი სინათლის 700nm-ს. ინფრაწითელი გამოსხივება საზოგადოდ ცნობილია, როგორც სითბო, რადგან კანზე მოხვედრისას ის სითბოს შეგრძნებას იწვევს

როდესაც ერთსა და იმავე ტრაექტორიაზე მოძრავი, მაგრამ ფაზიდან (ბიჯიდან) წანაცვლებული ორი სხივი ერთმანეთზე ურთიერთქმედებს, რაც იწვევს ან სინათლის სრულ ჩაქრობას, ან ერთი თუ მეტი ფერის დომინირებას

ეს არის ოპტიკური ეფექტები, რომლებიც შეიმჩნევა ორმაგი გარდატეხის მქონე მინერალების პარალელური წახნაგებიდან პოლარიზებული სინათლის კრებად კონაში დათვალიერებისას. ისინი იძლევიან სასარგებლო ინფორმაციას ქვის ოპტიკური ხასიათის შესახებ

კრისტალის დამრჩობლების ტიპი, რომლის დროსაც ორი ინდივიდი ისეა ერთად გაზრდილი, რომ თითქოს ერთმანეთში აქვთ შეღწეული (ხშირად წარმოქმნის ჯვრისებრ ან ვარსკვლავისებრ ქვებს)

ირიზაცია ანუ ფერთა თამაში აღწერს ფერს ან ფერთა ერთობლიობას, რომელიც წარმოიქმნება ინტერფერენციით ან დიფრაქციით, როდესაც სინათლე აირეკლება თხელი აფსკებიდან ან კეთილშობილი ოპალის უნიკალური სტრუქტურიდან

ქიმიურ შედგენილობაში ერთი ქიმიური ელემენტის ჩანაცვლება სხვა, იმავე ვალენტობის მქონე ელემენტით. ეს იწვევს სერიის წევრების ფიზიკური თვისებების ფართო ვარიაციებს. ვალენტობა: მსგავსი ქიმიური ბუნებისა და იონური რადიუსის მქონე

იხ. ერთმაგად გარდამტეხი

ბუნებრივად წარმოქმნილი უბირთვო მტკნარი წყლის მარგალიტები, რომლებიც მოლუსკში ყალიბდება მას შემდეგ, რაც მას უბირთვო კულტივირებული მარგალიტების მოსავლის ამოღების შემდეგ წყალში აბრუნებენ. ისინი არ უნდა აგვერიოს ზღვის წვრილ (seed) მარგალიტებში, რომლებიც, როგორც წესი, გაცილებით პატარაა. მტკნარი წყლის „კეშის“ (keshi) ასე მხოლოდ იმიტომ ეწოდება, რომ ისინიც არ იზრდება ხელოვნური ბირთვისგან. უბირთვოსგან განსასხვავებლად მათ ზოგჯერ „უთესლო“ (seedless) მარგალიტებსაც უწოდებენ. იხილეთ აგრეთვე ბივას მარგალიტები

იაპონელები წვრილ მარგალიტებს `keshi'-ს (ყაყაჩოს) უწოდებენ. აქ ასოციაცია მყარდება ყაყაჩოს თესლის პაწაწინა ზომასა და ბუნებრივად წარმოქმნილ ძალიან მცირე ზომის მარგალიტებს შორის

პოლარისკოპი, რომელიც აღჭურვილია ძლიერად კრებადი ლინზით, რაც ხელს უწყობს ინტერფერენციული ფიგურების დათვალიერებას

გამოწვეულია პოლისინთეზური ორეულობით. შეიძლება გამოჩნდეს ჟალუზის ან გამჭვირვალე ძუის სახით. ასევე შესაძლებელია ისინი ერთმანეთს კუთხით კვეთდნენ (მაგ., კორუნდში, სადაც მიმართულებები იკვეთება)

ნიადაგის მასალა (შედგება ქანის ფრაგმენტებისა და მცენარეული საფარისგან), რომელიც ძირითადად მიიღება დაშლილი ბაზალტისგან (წვრილმარცვლოვანი მუქი ვულკანური ქანი, რომელიც მდიდარია რკინითა და მაგნიუმით და ძალიან მიდრეკილია ქიმიური გამოფიტვისკენ ტროპიკულ კლიმატში)

ზოგადი ტერმინი ნივთიერების მიერ ხილული „ცივი“ სინათლის გამოსხივებისთვის ამა თუ იმ ფორმით ჭარბი ენერგიის მიღებისას. ხუთი ძირითადი ლუმინესცენტური მოვლენაა: ქემילუმინესცენცია (ქიმიური ცვლილების შედეგი), ტრიბოლუმინესცენცია (წარმოიქმნება ხახუნის შედეგად), თერმოლუმინესცენცია (წარმოიქმნება სითბოს შედეგად), ფოტოლუმინესცენცია (წარმოიქმნება უფრო მაღალი ენერგიის / მოკლე ტალღის სიგრძის ხილული ან უხილავი გამოსხივებით) და კათოდოლუმინესცენცია (წარმოიქმნება ვაკუუმურ კამერაში ელექტრონების ნაკადით აღგზნების შედეგად)

ელვარება არის ქვის ზედაპირიდან არეკლილი სინათლის რაოდენობა და ხარისხი. საიუველირო თვლების ელვარების აღსაწერად გამოიყენება შემდეგი ტერმინები: მეტალური: მაღალი ელვარება, რომელიც დამახასიათებელია გაუმჭვირვალე მეტალური მინერალებისთვის. ალმასური: ზედაპირის მაღალი ამრეკლაობა. მინისებრი: მინის მსგავსი ელვარება, რომელიც დამახასიათებელია საიუველირო თვლების უმრავლესობისთვის. ფისოვანი: ფისებისთვის დამახასიათებელი ელვარება (რბილი, დაბალი გარდატეხის მაჩვენებლით - R.I). ცვილისებრი: თითქმის გლუვი ზედაპირი (ზოგჯერ უწოდებენ ცხიმოვანს). ცხიმოვანი: ოდნავ ზეთოვანი იერსახე, რაც გამოწვეულია მიკროსკოპულად უსწორმასწორო ზედაპირის მიერ სინათლის გაბნევით. სადაფისებრი: მარგალიტის/სადაფის ელვარება. აბრეშუმისებრი: აბრეშუმის ბოჭკოვანი ელვარება

კომპოზიტური კულტივირებული ბლისტერული მარგალიტები, რომლებშიც თავდაპირველი ბირთვი ამოღებულია და ჩანაცვლებულია ჩაცემენტებული უფრო პატარა მძივით, ხოლო მის ძირზე მიწებებულია გუმბათის ფორმის სადაფის ნაჭერი იმ ადგილის დასაფარად, სადაც სადაფის ფენა (ნაკრი) აკლია

გამდნარი (თხევადი) ქანი

ჭედადი ნიშნავს უნარს, გაიჭიმოს ან მიიღოს ფორმა ჩაქუჩით ჭედვის ან ლილვაკების წნევის შედეგად

ხელოვნური პროდუქტი, განმარტების თანახმად, არის ის, რაც სინთეზირებულია ლაბორატორიაში (სინთეზირება ნიშნავს ელემენტების შეერთებას ან კომბინირებას რთულ მთლიანობად). საბოლოო შედეგი შეიძლება იყოს სინთეზური საიუველირო თვალი (ანუ ისეთი, რომელსაც აქვს ბუნებრივი ანალოგი) ან ხელოვნური საიუველირო თვალი (ანუ ისეთი, რომელსაც ბუნებრივი ანალოგი არ გააჩნია)

ტერმინი, რომელიც გამოიყენება ისეთი მასალის აღსაწერად, რომელსაც აქვს კრისტალის მკაფიო შიდა სტრუქტურა, მაგრამ არ ავლენს გარეგან გეომეტრიულ ფორმას. იგი შეიძლება შედგებოდეს ერთი (მაგ., ვარდისფერი კვარცი) ან რამდენიმე კრისტალური ერთეულისგან (მაგ., ჟადეიტი)

იხილეთ ელვარება

ტერმინი, რომელიც გამოიყენება მასალის აღსანიშნავად, რომელმაც განიცადა დაშლა კრისტალურიდან ნაწილობრივ ამორფულ მდგომარეობამდე; ხშირია რადიოაქტიური ნივთიერებების შემცველ მინერალებში (მაგ., დაბალი ტიპის ცირკონი)

მეტამორფული (სიტყვასიტყვით, ფორმაშეცვლილი) ქანები წარმოიქმნება მანამდე არსებული ქანებისგან, ძირითადად წნევის, სითბოს და/ან ახალი ქიმიური ნივთიერებების ზემოქმედებით

ერთი მეტრული კარატი=გრამის მეხუთედი (0.20gr) ან 200 მილიგრამი (mg). მეტრული კარატი არის წონის ერთეული ყველა საიუველირო თვლისა და კულტივირებული მარგალიტისთვის. წონა გამოისახება მეასედის სიზუსტით, ხოლო ათწილადებს ხშირად პირობითად 'პუნქტებს' უწოდებენ, ანუ 1 მეტრული კარატი=100 პუნქტს

ოპტიკური ხელსაწყო, რომელიც შედგება ლინზების კომბინაციისგან და წარმოქმნის ობიექტის გადიდებულ გამოსახულებას. გადიდების ზოგიერთი უფრო მნიშვნელოვანი გამოყენებაა: ჩანართების შესწავლა (ბუნებრივი თუ ხელოვნური; წარმოქმნის წესი/კრისტალის ზრდა); ზედაპირის დათვალიერება (დაწახნაგების ხარისხი (სიმეტრია), გაპრიალება (წახნაგების მდგომარეობა, გადახურების კვალი); შედგენილი ქვების აღმოჩენა; ხელოვნური დამუშავების იდენტიფიკაცია; დაზიანებისადმი მოწყვლადობის გამოვლენა (მაგ., მონატეხის და/ან ტკეჩადობის არსებობა); გაორების გამოვლენა (ერთმაგი სხივთატეხა თუ ორმაგი სხივთატეხა, აგრეთვე შეიძლება მიუთითებდეს ორმაგი სხივთატეხის სიდიდეზე)

მინერალი არის ბუნებრივად წარმოქმნილი არაორგანული ნივთიერება, რომელსაც აქვს ქიმიური შედგენილობა და ფიზიკური თვისებები, რომლებიც მუდმივია ვიწრო ზღვრებში. მისი სტრუქტურა, ჩვეულებრივ, კრისტალურია

მონოქრომატული სინათლე არის მხოლოდ ერთი ტალღის სიგრძის მქონე სინათლე. სტანდარტული ყვითელი მონოქრომატული სინათლე, რომელიც რეფრაქტომეტრიული გაზომვებისთვის გამოიყენება, მიიღება ნატრიუმის ორთქლის ნათურისგან. იგი სინამდვილეში შედგება ორი ძალიან ახლოს მდებარე ემისიის ხაზისგან, რომელთა საშუალო მნიშვნელობაა 589.3nm

ჩანართები, რომლებიც შესაძლოა შეიცავდეს სითხესა და აირს და/ან კრისტალებს

ზოგიერთი მოლუსკის მანტიის მიერ გამომუშავებული სეკრეტი, რომელიც ქმნის როგორც მარგალიტის, ისე მოლუსკის ნიჟარის შიდა სადაფის ზედაპირის ცისარტყელასებრ ფენებს. სადაფი შედგება კირის კრისტალური კარბონატისა და ორგანული მასალისგან, რომელსაც კონქიოლინი ეწოდება

ელექტრომაგნიტური სპექტრის (გამოსხივების ენერგიის) უფრო მოკლე ტალღის სიგრძეების საზომი ერთეული. 1 ნანომეტრი = მილიმეტრის 1 მემილიონედი ნაწილი (1/1,000,000 nm), მაგ., ხილული სინათლე მოქცეულია 700nm-სა (წითელი) და 400nm-ს (იისფერი) შორის

ტერმინი, რომელიც გამოიყენება მაქსიმალური წონის შესანარჩუნებლად შერჩეული კვეთის სტილის აღსანიშნავად. დიდი პავილიონების მქონე ამ ღრმა კვეთის ქვებს ხშირად სჭირდებათ
ხელახალი კვეთა უკეთესი პროპორციების მისაღწევად

კრისტალური ფორმის ღრუები საიუველირო თვალის შიგნით. ეს ღრუები წარმოიქმნა მაშინ, როდესაც გარკვეული უბნები სხვა უბნებზე სწრაფად იზრდებოდა, რამაც წარმოქმნა და ჩაკეტა სიცარიელე, ან იქ, სადაც თავდაპირველი კრისტალური ჩანართი გაიხსნა (უარყოფითი კრისტალები მუქი ველის განათებისას ხშირად მასპინძელ ქვაზე უფრო ღია ფერის ჩანს)

უარყოფითი ჩანართი შეიძლება იყოს აირით ან სითხით სავსე, ან შეიცავდეს მცირე მყარ ჩანართს (იხილეთ აგრეთვე უარყოფითი კრისტალი)

თუ რეფრაქტომეტრზე შესამოწმებელ ქვას აქვს R.1 ხელსაწყოს დიაპაზონზე მაღლა, ჩრდილის ზღვარი არ გამოჩნდება (გარდა საკონტაქტო სითხისა)

მინერალებსა და სხვა მასალებს უწოდებენ არაკრისტალურს ან ამორფულს (სიტყვასიტყვით, უფორმოს), როდესაც მათ არ გააჩნიათ მოწესრიგებული შინაგანი ატომური სტრუქტურა და გეომეტრიულად სწორი გარეგანი სახე (მაგ., მინერალური ნივთიერებები, ოპალი და მინა, ისევე როგორც ორგანული მასალები)

არათეთრი სინათლე (ანუ ფერადი) აღიწერება მისი ელფერის (ანუ მისი დომინანტური ტალღის სიგრძის ფერის), გაჯერებულობის (დომინანტური ფერის სიღრმის ან ინტენსივობის) და ტონის (ჩრდილის — ღიადან მუქამდე) მიხედვით

ოპტიკაში ყველა კუთხე იზომება ნორმალიდან — წარმოსახვითი ხაზიდან, რომელიც გავლებულია მართი კუთხით (90 იმ წერტილში, სადაც სხივი ეცემა ზედაპირს, და არა თავად ზედაპირიდან

ერთმაგი გარდატეხის მიმართულება ისედაც ორმაგად გარდამტეხ კრისტალში ცნობილია, როგორც ოპტიკური ღერძი

იხილეთ ოპტიკური ბუნება

მოკლე ღეროზე დამაგრებული მინის სფერო, რომელიც მოქმედებს როგორც საკონდენსაციო ლინზა და გვეხმარება ანიზოტროპულ მასალაში ოპტიკური ღერძის გასწვრივ დანახული ინტერფერენციული სურათების გარჩევაში

მინერალის ოპტიკური ბუნება: მინერალები იყოფა ცალღერძიან, ორღერძიან და იზოტროპულ სახეობებად (ოპტიკური ხასიათი). ცალღერძიანი და ორღერძიანი მინერალები თავის მხრივ იყოფა ოპტიკურად დადებით და ოპტიკურად უარყოფით მინერალებად (ოპტიკური ნიშანი)

იხილეთ ოპტიკური ბუნება

ოპტიკური სიმკვრივე არის რთული თვისება, რომელიც ვლინდება სინათლის შენელებაში. (იხილეთ აგრეთვე გარდატეხა)

ორგანული პროდუქტები არის მასალები, რომლებიც ცოცხალი ორგანიზმების ცხოველმყოფელობის შედეგად წარმოიქმნება

საიუველირო მარგალიტისა და სადაფის ცისარტყელასებრი ზედაპირული ელვარება. იგი გამოწვეულია სინათლის ინტერფერენციით თხელ აპკებზე (სადაფისებრი ფენის თხელ ფირფიტებზე) და ფირფიტების ნატიფი კიდეებიდან დიფრაქციით

ამ ტერმინის გამოყენება შემოიფარგლება სპარსეთის ყურის მარილიანი წყლის მოლუსკებში ნაპოვნი ბუნებრივი მარგალიტების აღწერით. თუმცა, უფრო ზოგადი სავაჭრო ტრადიცია იყო ყველა მარილიანი წყლის ბუნებრივი მარგალიტის აღმოსავლურად კლასიფიცირება

დაცალკევება არის გახლეჩა, რომელიც ხდება სისუსტის სიბრტყის გასწვრივ და არა კრისტალის წახნაგების ან შესაძლო
კრისტალის წახნაგების პარალელური სიბრტყეების გასწვრივ, როგორც ეს ტკეჩადობის დროს ხდება (ასევე ცნობილია, როგორც ცრუ ტკეჩადობა)

მარგალიტის გრანი არის მარგალიტის წონის სტანდარტული ერთეული, სადაც 1 გრანი=0.25 კარატს (1 ct=4 გრანს)

მარგალიტები ბუნებრივი წარმონაქმნებია, რომლებიც მოლუსკების შიგნით შემთხვევით და ადამიანის ჩარევის გარეშე გამოიყოფა. ისინი შედგება ორგანული ნივთიერებისა (სკლეროპროტეინი, სახელად კონქიოლინი) და კალციუმის კარბონატისგან (ჩვეულებრივ, არაგონიტის სახით), რომლებიც განლაგებულია კონცენტრულ ფენებად, რომელთაგან ყველაზე გარეთა ფენები უმეტესად სადაფისებრია

იხილეთ ელვარება

მსხვილმარცვლოვანი მაგმური ქანი, რომელიც ხშირად შეიცავს იშვიათ მინერალებს, მათ შორის საიუველირო თვლების დიდ კრისტალებს (მაგ., ბერილი, ქრიზობერილი, მინდვრის შპატი, კვარცი, სპესარტიტი გრანატი (ძოწი))

ფოსფორესცენცია ფაქტობრივად წარმოადგენს დაყოვნებულ ფლუორესცენციას (ე.ი. შემდგომ ნათებას). ეს არის ხილული სინათლის უწყვეტი გამოსხივება აღმგზნები გამოსხივების წყაროს მოქმედების შეწყვეტის შემდეგ

ფოტოლუმინესცენცია არის ფლუორესცენციისა და ფოსფორესცენციის კრებითი სახელწოდება. ეს არის გარკვეული მასალების მიერ გამოვლენილი ეფექტი, რომლის დროსაც ისინი წარმოქმნიან ხილულ სინათლეს მოკლეტალღოვანი გამოსხივების (მაგ., სპექტრის ხილულ (ლურჯ), ულტრაიისფერ და რენტგენის ნაწილში არსებული ელექტრომაგნიტური გამოსხივების) ზემოქმედებისას

მცირე ნაწილაკები, რომლებიც გვხვდება ჩანართების სახით. როდესაც ისინი დიდი რაოდენობითაა წარმოდგენილი, შესაძლოა აღიწეროს, როგორც ღრუბელი და ქვის გამჭვირვალობა გაუარესდეს

ქვიშრობული საბადოები შედგება მაღალი ფარდობითი სიმკვრივის (და გამძლეობის) მქონე ძვირფასი მინერალების ზედაპირული დანაგროვებისგან, რომლებიც წარმოიქმნა დედაქანის გამოფიტვის შედეგად და, უმეტეს შემთხვევაში, შემდგომ გადატანილი იქნა წყლის ნაკადის ან ტალღების მოქმედებით

სიმეტრიის ერთ-ერთი ელემენტი; სიმეტრიის სიბრტყე არის წარმოსახვითი სიბრტყე, რომელიც სხეულს ყოფს ორ ნაწილად ისე, რომ თითოეული ნაწილი წარმოადგენს მეორე ნაწილის არეკლილ (სარკისებურ) გამოსახულებას (ანუ თითოეული ნაწილი არის მეორის ზუსტი შებრუნებული ანალოგი)

ზოგადი ტერმინი არაერთი ხელოვნური ორგანული ნივთიერებისთვის (ჩვეულებრივ, ფისზე დაფუძნებული პოლიმერი), რომელთა წნეხა ან ფორმირება შესაძლებელია სითბოს და/ან წნევის საშუალებით

ტერმინი ფერთა თამაში აღწერს ფერთა სერიას, რომელიც ჩანს სინათლის არეკვლისას თხელი აპკებიდან ან კეთილშობილი ოპალის თავისებური გისოსისებრი სტრუქტურიდან. ის წარმოიქმნება დიფრაქციით (თეთრი სინათლის დაშლა მის შემადგენელ ფერებად მცირე ხვრელში გავლისას), რაც წარმოადგენს სინათლის ინტერფერენციის სპეციალიზებულ ფორმას

პლეოქროიზმი (სიტყვასიტყვით, მრავალფერი) არის ზოგადი ტერმინი, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა მიმართულების ფერების აღსაწერად, რომლებიც შეიძლება დავინახოთ გარკვეულ ფერად ქვებში, რომლებიც შლიან სინათლეს (ე.ი. აქვთ ორმაგი გარდატეხა) მათი შინაგანი კრისტალური სტრუქტურის გამო. ის მოიცავს დიქროიზმს (ორფერი) და ტრიქროიზმს (სამფერი)

პოლარისკოპი არის ხელსაწყო, რომელიც შედგება ბრტყლად პოლარიზებული სინათლის წარმომქმნელი ორი ელემენტისგან და მათ შორის მოთავსებული მბრუნავი სადგამისგან. მოწყობილობა ამოწმებს მხოლოდ იმას, მასალა ერთმაგად გარდამტეხია თუ ორმაგად გარდამტეხი

ერთმაგად გარდამტეხი — მასალა რჩება ბნელი 360°-ით მობრუნებისას. თუ მასალა შინაგანი დაძაბულობის ქვეშაა, მან შეიძლება აჩვენოს ანომალური (ცრუ) ორმაგი გარდატეხა (A.D.R), როგორც წესი, ტალღოვანი ზოლების ან არათანაბარი ლაქების სახით. ორმაგად გარდამტეხი — ერთი კრისტალისგან მოჭრილ ქვებს აქვს სინათლის ოთხი და სიბნელის ოთხი პოზიცია. კრისტალური აგრეგატები ან ჩანართებით მდიდარი ორმაგად გარდამტეხი (DR) მასალა შეიძლება დარჩეს მთლიანად ნათელი 360°-ით მობრუნებისას. ინტერფერენციული ფიგურა — D.R მასალის შემთხვევაში, თუ პირობები ხელსაყრელია და შეიმჩნევა ინტერფერენციული ფიგურა, ასევე შესაძლებელია დადგინდეს, ქვა ერთღერძიანია თუ ორღერძიანი. (ოპტიკური ნიშანი — ინტერფერენციული ფიგურის აღმოჩენის შემდეგ, სპეციალურად ამ მიზნისთვის განკუთვნილი დამხმარე ფირფიტების საშუალებით,
შესაძლებელია დადგინდეს, ქვა დადებითია თუ უარყოფითი)

მინერალებს, რომლებიც წარმოადგენს მცირე ზომის კრისტალების აგრეგატებს, პოლიკრისტალური ეწოდება. ამ პატარა კრისტალების გარჩევა შესაძლებელია გადიდების საშუალებით, ზოგჯერ კი შეუიარაღებელი თვალითაც (მაგ., თითქმის ყველა ჟადეიტი)

იხ. ფირფიტოვანი მრჩობლები

რძისფერი მასალა ფერთა თამაშის გარეშე, რომელიც შედგება არათანაბარი ზომის სილიციუმის დიოქსიდის სფეროებისგან, რაც იწვევს სინათლის გაფანტვას და არა დიფრაქციას

წინასწარ არსებული (პროტოგენეტიკური) ჩანართები: ისინი, რომლებიც არსებობდა მასპინძელი კრისტალის ფორმირების დაწყებამდე და 'მზა სახით' იქნა შთანთქმული ამ უკანასკნელის მიერ (მაგ., მყარი ნაწილაკები და მცირე კრისტალები). ისინი, როგორც წესი, უწესრიგოდ არის მიმოფანტული და იშვიათადაა დაკავშირებული მასპინძელი კრისტალის სტრუქტურასთან

ფსევდომორფი (ცრუ ფორმა) არის მინერალი, რომელიც იღებს სხვა მინერალის (ან ორგანული ნივთიერების) ფორმას სითბოს და/ან წნევის ან ქიმიური პროცესის შედეგად, მაგ., ვეფხვის თვალი (აზბესტის მინერალის, კროკიდოლიტის ჩანაცვლება კვარცით); ხის აქატი (ხის ჩანაცვლება კვარცით)

არეკვლა არის ზედაპირის (შიდა თუ გარე) მიერ მასზე დაცემული სინათლის ნაწილის უკან დაბრუნება. იხილეთ აგრეთვე სნელის კანონები

გარდატეხა არის სინათლის გავრცელების მიმართულების ცვლილება, როდესაც ის გადადის ერთი გარემოდან სხვა ოპტიკური სიმკვრივის მქონე მეორე გარემოში (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ის ორი გარემოს გამყოფ ზედაპირს 90°-იანი კუთხით ეცემა). როდესაც სინათლე ნაკლებად მკვრივი გარემოდან უფრო მკვრივ გარემოში გადადის (მაგ., ჰაერიდან ქვაში), ის გადაიხრება ნორმალისკენ, ხოლო როდესაც უფრო მკვრივი გარემოდან ნაკლებად მკვრივ გარემოში გადადის, ის გადაიხრება ნორმალიდან. ოპტიკური სიმკვრივე რთული თვისებაა, რომელიც ვლინდება სინათლის სიჩქარის შენელებაში. იხილეთ აგრეთვე სნელის კანონები

გარდატეხის მაჩვენებელი (R.I) არის მარტივი თანაფარდობა, რომელიც ადარებს სინათლის სიჩქარეს ჰაერში და სინათლის სიჩქარეს მოცემულ გარემოში. გარდატეხის მაჩვენებლის გასაზომად სტანდარტად გამოიყენება ჰაერი (უფრო ზუსტად, ვაკუუმი); ამგვარად, ჰაერის გარდატეხის მაჩვენებელი (R.I) მიჩნეულია 1,00-ის ტოლად

წინასწარ არსებული ქანების მინერალური შემადგენლობის გადაკრისტალება მომატებულ ტემპერატურაზე (700°-2000°C) და წნევის ქვეშ

იხილეთ ფარდობითი სიმკვრივე (S.G)

ნარჩენი ტალღის სიგრძეები არის ის ტალღის სიგრძეები, რომლებიც არ შთაინთქმება მასალის მიერ და ერთიანდება, რათა მოგვცეს ობიექტის აღქმული ფერი

იხილეთ ელვარება

ქანი შედგება მინერალური ნაწილაკებისგან, რომლებიც ერთად გაიზარდა ან შედუღაბდა ქიმიური პროცესებით, ან შეერთდა სითბოსა თუ წნევის ზემოქმედებით

აღნიშნავს ფერის ხარისხს ან ინტენსივობას, რომელიც ჩანს გამჭვირვალე დაწახნაგებული ქვების კაშკაშა ნათებაში

იხილეთ ბზინვარება

ციმციმი; სინათლის მოკლე, კაშკაშა ნათებების გამოცემა

სექტელურობა გულისხმობს მასალის უნარს, დანით აითალოს გლუვი ჭრილით

ისინი, რომლებიც წარმოიქმნება დედამიწის ზედაპირზე უკვე არსებული ქანების ფიზიკური და ქიმიური დაშლის შედეგად წარმოშობილი მასალის (დანალექების) დაგროვებით

ძალიან პატარა მარგალიტები (მეოთხედ გრანზე ნაკლები / დაახლ. 2mm), რომლებიც ბუნებრივად წარმოიქმნება მოლუსკის რბილ ქსოვილში ქვიშის მარცვლების, თავისუფლად მოტივტივე კვერცხების, პარაზიტების ან სხვა უცხო სხეულების შეღწევის შედეგად. წვრილი მარგალიტები ჩვეულებრივ უსწორმასწორო და ბრტყელია, მაგრამ იშვიათი მრგვალი ეგზემპლარების პოვნისას მათ ცალკე არჩევენ სამკაულებში გამოსაყენებლად. იხილეთ აგრეთვე კეშის მარგალიტები

სინათლის შერჩევითი შთანთქმა არის ობიექტში გამავალი ან მისი ზედაპირიდან არეკლილი სინათლის გარკვეული ტალღის სიგრძეების ჩახშობა ან შთანთქმა. მასალის ფერი განპირობებულია დარჩენილი (ნარჩენი) ტალღის სიგრძეებით, რომლებიც აღწევს თვალამდე

ბზინვარების ეფექტი (sheen) არის მოციმციმე ან დიფუზური (გაფანტული) არეკვლის ეფექტი, რომელიც გამოწვეულია ქვის შიგნით არსებული ჩანართებიდან ან სტრუქტურული მახასიათებლებიდან სინათლის არეკვლით. ეს ტერმინი მოიცავს კატის თვალის ეფექტს (შატოიანსს), ასტერიზმს, ადულარესცენციას, ავანტიურესცენციას, ოპალესცენციას, ირიზაციას (ლაბრადორესცენციასა და ფერთა თამაშს ოპალში)

წვრილი პარალელური ნემსების სერია (ხშირად რუტილი)

ასევე მოიხსენიება, როგორც იზოტროპული. მინერალები, რომლებიც ყველა მიმართულებით ერთსა და იმავე ოპტიკურ თვისებებს ავლენენ (მაგ., კუბური სინგონიის ქვები და ამორფული მასალები)

როდესაც სინათლის სხივი ერთი გარემოდან მეორეში გადადის, დაცემის კუთხის სინუსსა და გარდატეხის კუთხის სინუსს შორის არსებობს განსაზღვრული თანაფარდობა. დაცემული სხივი, გარდატეხილი სხივი და ნორმალი (დაცემის წერტილში) ერთსა და იმავე სიბრტყეში მდებარეობს. ოპტიკურ კონტაქტში მყოფი ნებისმიერი ორი გარემოს დაცემისა და გარდატეხის კუთხეებს შორის მუდმივ თანაფარდობას სნელმა გარდატეხის მაჩვენებელი (R.I) უწოდა

გიგანტური კულტივირებული მარგალიტები, რომლებიც გამოყვანილია ვერცხლისფერკიდიან მარგალიტის ხამანწკებში და რომელთა დიამეტრი 12 ან თუნდაც 16mm-ია. ამ დიდმა თეთრმა მარგალიტებმა სახელწოდება „სამხრეთის ზღვის“ მიიღეს, რადგან მათ თავდაპირველად იაპონელები აწარმოებდნენ მიკრონეზიასა და ინდონეზიაში. დღეს ამ მარგალიტებს უფრო ხშირად ავსტრალიასა და ბირმაში აწარმოებენ, ხოლო ინდონეზია, ფილიპინები, პაპუა-ახალი გვინეა და ტაილანდი ნაკლებად მნიშვნელოვანი წყაროებია. დღემდე ვერცხლისფერკიდიანი მარგალიტის ხამანწკების ლარვების ხელოვნური შეგროვება წარმატებით ვერ განხორციელდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ დედა ხამანწკების მიწოდება შეზღუდულია და ფასებიც, შესაბამისად, მაღალია

მასალის კუთრი წონა (S.G) ან ფარდობითი სიმკვრივე არის თანაფარდობა ნივთიერების წონასა და 4°C ტემპერატურისა (წყლის მაქსიმალური სიმკვრივე) და სტანდარტული ატმოსფერული წნევის პირობებში არსებული იმავე მოცულობის სუფთა წყლის წონას შორის. კუთრი წონა (S.G) დაკავშირებულია როგორც მასალის ქიმიურ შედგენილობასთან, ასევე ატომთაშორის ბმებთან (სინამდვილეში, მასზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ სხვადასხვა შემადგენელი ელემენტის ატომური წონა, არამედ ისიც, თუ როგორ არიან ატომები ერთმანეთთან განლაგებული)

ხელსაწყო, რომელიც სინათლის სხივს პრიზმის ან დიფრაქციული მესერის საშუალებით შლის მის შემადგენელ ტალღის სიგრძეებად ან სპექტრის ფერებად. სპექტროსკოპი საშუალებას იძლევა დავინახოთ, თეთრი სინათლის რომელი კონკრეტული მონაკვეთები (ხაზები ან ზოლები) ან უბნები (ფართო შთანთქმა) შთაინთქმება საიუველირო თვალის მიერ, გამოსაკვლევი ქვიდან გასული ან არეკლილი ნარჩენი ტალღის სიგრძეების დისპერსიის ან გაშლის გზით (ყველა ქვა არ აჩვენებს სპექტრს და ყველა დანახული სპექტრი არ არის სადიაგნოსტიკო, თუმცა შთანთქმის ზოლები შეიძლება მიუთითებდეს შეფერილობის გამომწვევ აგენტზე ან გარკვეული ელემენტების არსებობაზე)

იხილეთ მონატეხი

სიმეტრია გულისხმობს საიუველირო თვლის ფორმის კანონზომიერებას ან ბალანსს როგორც ზედა ხედით, ისე პროფილში

თანადროული ჩანართები, რომლებიც შედგება ნივთიერებებისგან, რომლებიც მასპინძელ კრისტალთან ერთად ერთდროულად არსებობდა (მაგ., მყარი მინერალები; სითხეები ღრუებსა და შეხორცებულ ბზარებში; ზონალური ზოლები; თხევადი ჩანართები; ზრდის კვალი, როგორიცაა ფერის ზონირება და მრჩობლების წარმოქმნა). ხშირად გვხვდება მოწესრიგებული თანაზრდა სინგენეტიკურ ჩანართებსა და მასპინძელ კრისტალს შორის, რის გამოც ამ ორს შეიძლება ჰქონდეს კრისტალოგრაფიული კანონებით მართული სტრუქტურული კავშირი

სინთეზურ პროდუქტს აქვს იგივე ქიმიური შემადგენლობა, ატომური სტრუქტურა და ფიზიკური თვისებები, რაც მის ბუნებრივ ანალოგს (მაგ., სინთეზური ზურმუხტი, სინთეზური კორუნდი და ა.შ.)

მდგრადობა ანუ ბლანტობა არის საიუველირო თვლის წინააღმდეგობის უნარი გატეხვის ან ბზარის გაჩენის მიმართ. იგი უკავშირდება მინერალის უნარს, შთანთქას დარტყმები შიდა სტრუქტურის დარღვევის გარეშე. ამ კონტექსტში გვხვდება შემდეგი ტერმინები: მყიფე, ჭრადი, ჭედადი, მოქნილი და დრეკადი

არეკლილ სინათლეზე დათვალიერებისას ამ თხელ აპკებს აქვთ ირიზაციული იერი, რაც დამახასიათებელია წყალზე ზეთის თხელი ფენისთვის ან საპნის ბუშტის მრავალფეროვანი ზედაპირისთვის

სითხით სავსე ღრუ, რომელიც შეიცავს ბუშტუკსა და კრისტალს

ტონი აღნიშნავს აღქმულ შეფარდებით სინათლეს ან სიბნელეს (როგორც ელფერის, ისე თეთრიდან შავამდე გრადაციის შემთხვევაში)

სრული შინაგანი არეკვლა ხდება მაშინ, როდესაც სინათლის სხივი, რომელიც უფრო მკვრივი გარემოდან ნაკლებად მკვრივ გარემოში კრიტიკულ კუთხეზე მეტი კუთხით გადადის, ბრუნდება უფრო მკვრივ გარემოში, სადაც ის არეკვლის კანონებს ემორჩილება

იხ. სიბლანტე

სახელწოდება, რომელიც გამოიყენება გარკვეული მეტალური ელემენტების მიმართ, რომლებიც თავიანთი ატომური სტრუქტურის გამო იწვევენ სინათლის შერჩევით შთანთქმას იდიოქრომატულ და ალოქრომატულ ქვებში. ესენია: ქრომი, კობალტი, სპილენძი, ვანადიუმი, მანგანუმი, რკინა, ნიკელი და ტიტანი

გატარება (მაგ., სინათლის) ერთი გარემოდან მეორეში; გაგზავნა (მაგ., სიგნალის) ან გადაცემა (მაგ., ერთი ადამიანიდან მეორეზე)

თავისუფლების ხარისხი, რომლითაც სინათლე გადის ან გადაეცემა ქვაში. გამჭვირვალობის სხვადასხვა ხარისხი მოცემულია შემდეგნაირად: გამჭვირვალე (TP) — გამჭვირვალე ობიექტი ირეკლავს და შთანთქავს მასზე დაცემული სინათლის მცირე რაოდენობას, მაგრამ მის უმეტეს ნაწილს ატარებს. ქვის მიღმა დანახული ობიექტი ჩანს მკაფიოდ და გარკვევით. ნახევრად გამჭვირვალე (S-TP) — ქვაში გადის სინათლის მნიშვნელოვანი რაოდენობა, თუმცა ქვის მეორე მხარეს არსებული ობიექტის მხოლოდ კონტურის გარჩევაა შეუძლებელი. ნახევრად შუქგამტარი (S-TL) — საიუველირო თვალში სინათლის მხოლოდ ძალიან მცირე რაოდენობას შეუძლია გავლა თხელ კიდეებზე. გაუმჭვირვალე (0) — გაუმჭვირვალე ობიექტზე დაცემული მთელი სინათლე ან აირეკლება, ან შთაინთქმება. მასალაში სინათლე არ გადის, თხელ კიდეებზეც კი.

სითბური ტალღის ან ამღვრევის ეფექტი — ფერის ზოლები და მორევები

მრჩობლი კრისტალი არის კრისტალი, რომელიც შედგება ერთი და იმავე კრისტალის ორი ნახევრისგან ან ერთი და იმავე სახეობის ორი ან მეტი კრისტალისგან, რომლებსაც აქვთ პირდაპირი კრისტალოგრაფიული კავშირი ერთმანეთთან და ერთად არიან გაზრდილი სიმეტრიულად (იხ. კონტაქტური მრჩობლები და ურთიერთშეღწევადი მრჩობლები)

სითხით სავსე ღრუ, რომელიც შეიცავს ბუშტუკს ან კრისტალს

ულტრაიისფერი ნიშნავს იისფერის მიღმა არსებულს. გამოსხივების ეს დიაპაზონი იწყება ტალღის სიგრძეებით, რომლებიც იისფერი სინათლის 400nm-ზე მოკლეა

ჰექსაგონალურ, ტრიგონალურ და ტეტრაგონალურ კრისტალურ სისტემებში არსებობს ერთი ოპტიკური ღერძი (ერთმაგი გარდატეხის მიმართულება): ამ სისტემების მინერალები ცნობილია, როგორც ერთღერძიანი (ერთღერძიან ქვებში ოპტიკური ღერძი მთავარი ვერტიკალური 'c' ღერძის პარალელურია)

კრისტალური სტრუქტურის ელემენტარული უჯრედი, რომელიც წარმოადგენს კრისტალის უმცირეს ნაწილს და რომელიც კვლავ ინარჩუნებს კრისტალის დამახასიათებელ თვისებებს, ეწოდება ელემენტარული უჯრედი. ის, თუ როგორ არის დაწყობილი ელემენტარული უჯრედები ბუნების მიერ, განსაზღვრავს კრისტალის გარეგნულ იერსახეს

იხ. ბუმბულისებრი ჩანართი

ხილული სინათლე არის გამოსხივების ენერგიის ფორმა, რომელიც იწვევს მხედველობის შეგრძნებას. ელექტრომაგნიტური გამოსხივების ნებისმიერი ტალღის სიგრძე, რომელიც დაახლოებით 400nm-სა და 700nm-ს შორისაა, ადამიანის თვალისთვის სინათლის სახით აღიქმება

იხილეთ ელვარება

ტალღის სიგრძე განისაზღვრება, როგორც მანძილი ამ ტალღის ორ თანმიმდევრულ პიკს შორის

იხილეთ ელვარება

თეთრი სინათლე (შერეული სინათლე) შედგება ხილული სპექტრის შემადგენელი ყველა ფერის ან ტალღის სიგრძის დაახლოებით თანაბარი ნარევისგან (წითელი, ნარინჯისფერი, ყვითელი, მწვანე, ლურჯი და იისფერი). სინათლის ფერი იცვლება და დამოკიდებულია ტალღის სიგრძეზე. წითელ ტალღებს ყველაზე დიდი ტალღის სიგრძე აქვთ (700+nm) და ის მცირდება სპექტრის გასწვრივ იისფერ ტალღებამდე, რომლებსაც ყველაზე მოკლე სიგრძე აქვთ (400nm — წითელი სხივების სიგრძის დაახლოებით 1/4)

დაბალი ფერის ინტენსივობის გამჭვირვალე უბანი, რომელიც გამოწვეულია სინათლის გაჟონვით და ქვის უკან არსებული ფონის დანახვის საშუალებას იძლევა (გამჭოლი ხედვის ეფექტი)

იხ. ჰალოს ჩანართი

იხ. ფერადი ზოლები