Pezzottait z efektem kociego oka

Pezzottait kocie oko, znany również jako raspberyl lub beryl malinowy, to rzadki i wyjątkowy kamień szlachetny, który oczarował miłośników kamieni szlachetnych na całym świecie.

Kup naturalne kamienie szlachetne w naszym sklepie z kamieniami szlachetnymi

Malinowy beryl (Raspberyl) z efektem kociego oka – przegląd

Pezzottait, powszechnie sprzedawany pod nazwą „raspberyl” lub „malinowy beryl”, to stosunkowo nowy kamień szlachetny, uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną we wrześniu 2003 roku. Pezzottait z efektem kociego oka jest cezowym analogiem berylu, krzemianem zawierającym cez, beryl, lit i glin, o wzorze chemicznym Cs(Be₂Li)Al₂Si₆O₁₈.

Pochodzenie i odkrycie

Ten piękny minerał został nazwany na cześć włoskiego geologa i mineraloga Federico Pezzotty. Początkowo uważano, że pezzottait z efektem kociego oka to czerwony beryl lub nowa odmiana berylu znana jako beryl cezowy. Jednak w przeciwieństwie do prawdziwego berylu, pezzottait zawiera lit i krystalizuje w układzie trygonalnym zamiast w układzie heksagonalnym, typowym dla minerałów z grupy berylu.

Kolor i powstawanie

Pezzottait kocie oko przybiera barwy od malinowoczerwonej do pomarańczowoczerwonej i różowej, a okazy często wykazują żywe odcienie. Ten kamień szlachetny został po raz pierwszy odkryty w kawernach miarolitycznych na polach pegmatytów granitowych w prowincji Fianarantsoa na południu Madagaskaru. Kryształy pezzottaitu były na ogół niewielkie, o maksymalnym wymiarze około 7 cm (2,8 cala), i miały pokrój tabliczkowy lub izometryczny. Ze względu na ich rzadkość znaleziono jedynie ograniczoną liczbę kryształów pezzottaitu, a większość z nich zawiera liczne inkluzje w postaci kanalików wzrostowych i ciekłych piór.

Efekt kociego oka a rozmiar kamienia szlachetnego

Około 10% surowca wykazuje efekt kociego oka (chatoyancy), uwidaczniający się po wypolerowaniu. Większość oszlifowanych kamieni szlachetnych pezzottaitu waży poniżej jednego karata (200 mg), a większe okazy przekraczające dwa karaty (400 mg) są rzadkością.

Pezzottait kocie oko z Madagaskaru

Pezzottait kocie oko – identyfikacja

Pezzottait kocie oko ma twardość 8 w skali Mohsa, podobnie jak beryl. Jednak jego właściwości fizyczne i optyczne odróżniają go od typowego berylu. Jego gęstość względna wynosi 3,10, współczynnik załamania światła od 1,601 do 1,620, a dwójłomność od 0,008 do 0,011 (jednoosiowy ujemny) – wszystkie te wartości są wyższe niż w przypadku berylu.

Właściwości fizyczne

Ten kamień szlachetny jest kruchy i wykazuje przełam muszlowy do nierównego, z białą rysą. Podobnie jak beryl, pezzottait ma niedoskonałą do wyraźnej łupliwość podstawową. Pleochroizm w pezzottaicie waha się od różowo-pomarańczowego lub purpurowo-różowego do różowo-fioletowego, zapewniając hipnotyzującą grę kolorów. Widmo absorpcyjne pezzottaitu, obserwowane za pomocą ręcznego spektroskopu z bezpośrednim podglądem, charakteryzuje się wyraźnym pasmem między 485 a 500 nm. Dodatkowo niektóre okazy wykazują słabe linie przy 465 i 477 nm oraz blady pas od 550 do 580 nm.

Rzadkość i źródła występowania

Pierwotne złoża na Madagaskarze zostały w większości wyczerpane, co sprawia, że ten kamień szlachetny staje się coraz rzadszy. Pezzottait z efektem kociego oka odkryto również w Afganistanie, chociaż materiał ten był początkowo mylony z bogatym w cez morganitem (różowym berylem). Podobnie jak morganit i biksbit, pezzottait zawdzięcza swoją charakterystyczną barwę centrom barwnym wywołanym promieniowaniem, z udziałem trójwartościowego manganu. Co istotne, pezzottait traci swoją barwę po podgrzaniu do temperatury 450°C przez dwie godziny, jednak pierwotny kolor można przywrócić poprzez napromieniowanie promieniami gamma.

Efekt kociego oka w malinowym berylu

W gemmologii czatojancja (znana również jako efekt kociego oka) to optyczny efekt odbicia światła widoczny w niektórych kamieniach szlachetnych. Termin „czatojancja” wywodzi się z francuskiego zwrotu „oeil de chat”, oznaczającego „kocie oko”. Czatojancja powstaje albo w wyniku włóknistej struktury materiału, jak widać w turmalinie z efektem kociego oka, albo z powodu włóknistych inkluzji lub pustych przestrzeni wewnątrz kamienia, co można zaobserwować w chryzoberylu z efektem kociego oka.

Efekt kociego oka w pezzottaicie

W przypadku pezzottaitu efekt kociego oka (szatojaż) jest wywoływany przez igiełkowate wytrącenia, które układają się prostopadle do kierunku efektu kociego oka. Badania mikroskopowe nie wykazały obecności kanalików ani włókien w badanych próbkach. Zamiast tego ułożenie igiełkowatych wytrąceń wzdłuż jednej z trzech osi krystalograficznych układu rombowego chryzoberylu wywołuje uderzające zjawisko kociego oka.

Szlif i kształt dla uzyskania optymalnego efektu

Ten efekt optyczny przypomina blask szpuli jedwabiu, przy czym świetlista smuga odbitego światła zawsze pojawia się prostopadle do kierunku wewnętrznych włókien. Aby zmaksymalizować widoczność efektu kociego oka, kamienie szlachetne pezzottaitu są zazwyczaj szlifowane w kaboszony — zaokrąglone kamienie o płaskiej podstawie. Taki kształt, z włóknami lub strukturami włóknistymi ułożonymi równolegle do podstawy, pozwala uzyskać najlepsze oszlifowane okazy, które prezentują pojedyncze, wyraźne pasmo światła przesuwające się po kamieniu podczas jego obracania.

Kryteria jakości

Kamienie szlachetne pezzottaitu z efektem kociego oka o niższej jakości wykazują bardziej pasmowy efekt, podobny do tego obserwowanego w odmianach kwarcu kocie oko. Kamienie fasetowane zazwyczaj słabo eksponują efekt kociego oka, przez co szlif kaboszonowy jest preferowanym kształtem dla tego zjawiska optycznego.

Naturalne kamienie szlachetne na sprzedaż w naszym sklepie z kamieniami szlachetnymi